Serviks kanseri diğer adıyla rahim ağzı kanseri kadınlarda meme kanserinden sonra ikinci en çok görülen kanserdir. Dünyada her 2 dakikada bir, bir kadın bu nedenle hayatını kaybetmektedir. Yaklaşık her yıl 250 bin kadın rahim ağzı kanserinden ölmektedir.

Serviks yani rahim ağzı kanseri cinsel aktif bireylerin bir hastalığı olup, hemen hepsinde HPV dediğimiz virüsün varlığı söz konusudur.

İlk cinsel ilişki yaşının erken olması, bu yolla HPV enfeksiyonunu alması, daha sonra gelişme ihtimali olan kanser öncesi değişiklikler ya da rahim ağzı kanseri gelişmesinde oldukça önemli bir faktördür. Bu nedenle çocuklarımızın aşağıda söz edeceğimiz adolesan yani ergenlik döneminde HPV için geliştirilen aşılarla aşılanması gerekir.

Tıptaki diğer birçok gelişmede olduğu gibi HPV aşısında da toplumun bilgilendirilmesinde kitle iletişim araçları görev almaktadır. Ancak yapılan bazı yanlış anlamalar nedeniyle bu aşıların canlı olduğu sanılmış ve ebeveynler yaptırmaktan çekinmişlerdir. Aslında bu aşılar sentetik bir madde olup virüse benzetilmiştir ve vücuda girdiği zaman vücut bunu canlı aşı gibi algılamakta ve antikor oluşturarak koruma sağlamaktadır.

Özetleyecek olursak kadınlarımız kesinlikle yıllık muayenelerini yaptıracaklar, kız çocuklarını da HPV aşıları ile aşılatacaklardır. Ayrıca HPV de bulaştırıcı kaynak olması nedeniyle başarılı bir eradikasyon (virüsün tamamen ortadan kaldırılması) sağlanması için erkeklerinde aşılanıp aşılanmayacağı aydınlatılması gerekli bir diğer konudur. Zira bu çocuklar yaşamlarını kiminle birleştirirlerse birleştirsinler, birlikte olacağı kişi önceden bir HPV enfeksiyonu aldı mı bulaş olacak mı nereden bilecekler.

 Adolesan çağdaki kız çocuklarının aşılanması gerektiğini topluma yeterince anlatıldıktan ve kurumların aşılanmada maddi katkıda bulunmalarının gerektiği anlaşıldıktan sonra yeni hedef adolesan çağdaki erkek çocuklarının da aşılanması olacaktır. Ancak önceliğimiz kız çocuklarının aşılanmasıdır. 

Özetle hedefimiz önce adolesan kız çocuklarının aşılanması olacak, bu hedefe ulaştıktan sonra yeni hedef adolesan çağdaki erkek çocuklarının da aşılanması olacaktır.

O HALDE RAHİM AĞZI KANSERİNDEN KORUNMAK İÇİN ÖNLEM ?

ADOLESAN VE 26 YAŞ ÖNCESİ AŞI

•     Günümüzde 3 farklı HPV aşısı bulunmaktadır

•     Bivalan İKİLİ (HPV 16-18) ve Quadritravalan DÖRTLÜ (HPV 6-11-16-18) aşılar,

•      En son 9 valanlı,9 tipli aşı piyasaya verilmiştir

Valanlı ne demek önce bunu izah edelim. HPV ‘nin bilimsel olarak kanıtlanmış 200’ den fazla tipi vardır. 40 tanesi genital bölgeyi enfekte eder.

Bunlardan en çok rahim ağzı kanserine neden olan, tip 16 ve tip 18’dir.

Ayrıca bir de dış genital organlarda papillom yani siğil oluşturan tipleri vardır. Tip 6 ve tip 11 gibi. Ancak diğer tipleri de rahim ağzında kansere dönüşebilecek ama 16,18 kadar güçlü olmayan tiplerdir.

Bu nedenle önce bivalan denilen tip 16 ve 18 ‘e karşı bir aşı geliştirildi, sonra 4 tipine karşı yani tip 16 ve 18 yanı sıra siğil yapan 6 ve 11 de içeren aşı geliştirildi. En son ise 9 valanlı dediğimiz yeni bir aşı geliştirildi. Bu aşı daha fazla tipe karşı koruyuculuk sağlıyor. Daha önce 2 li yada 4 lü aşı yaptırmış olanlar isterlerse bu aşıyı da olabiliyorlar.

Aşılamalar 2 doz yada 3 doz olarak uygulanıyor (aşılar 9 – 21 yaş aralığında ki adolesanlara uygulanıyor ancak erişkin yaşta da uygulanabiliyor) :

14 yaş ve altında 2 doz,15 yaş ve üstünde ise erişkinler gibi 3 doz olarak uygulanıyor.

AŞILAMA SÜRECİ VE DOZ ARALIKLARI

9–14 yaşta 2 doz, 15+ yaşta 3 doz planlanır.

1: İlk FDA onayı (2006)

HPV 16 ve 18’e karşı koruma sağlayan ilk aşı kullanıma girdi.

2: İlk doz uygulaması

Aşılama ilk dozla başlar; randevu ve bilgilendirme tamamlanır.

03: İkinci doz aralığı

İlk dozdan 6–12 ay sonra ikinci doz uygulanır.

 04: Üçüncü doz (15+)

15+ yaşta üçüncü doz, ikinci dozdan 6 ay sonra yapılır.

Aşıların ciddi yan etkileri yoktur. Sadece bazı hassas kişilerde lokal yani aşının yapıldığı bölgede hafif bir ağrı ve şişlik olabilir. Kısa sürede geçer

Prof. Dr. Sevim DİNÇER CENGİZ